Berichten in de rubriek ‘Wetenschap

Vandaag verschijnt Fermenteren. De ongekende kracht van microben van Tim Spector.

Spector duikt in de fascinerende wetenschap van fermentatie, zowel in onze keuken als in onze darmen, en laat zien waarom fermenteren niet alleen leidt tot een betere gezondheid, maar ook tot culinair succes!

Het regelmatig eten van gefermenteerde voedingsmiddelen is niet alleen lekker, het kan helpen de spijsvertering te verbeteren, ontstekingen te verminderen, het risico op diabetes type 2 en hartziekten te verlagen, en een gezonder, diverser darmmicrobioom bevorderen. En met de recepten uit het boek kan iedereen aan de slag gaan!

­Tim Spector is hoogleraar Genetische Epidemiologie aan King’s College London en is gespecialiseerd in de werking van de darmen en het microbioom. Hij is Fellow van de Royal Society of Biology en de Academy of Medical Sciences. Eerder verschenen van hem bij Nieuwezijds Ingelepeld en De dieetmythe.

‘Geen hype, geen onzin, alleen praktisch, op wetenschap gebaseerd advies over gezond eten’ – Daily Mail

ISBN 9789057126222 | 318 pag. | € 27,99 | vertaald door Lieke Berkhuizen

Slachtoffers van partnergeweld zijn vaak niet goed in staat om hun destructieve relatie te verbreken, of keren steeds weer terug bij een gewelddadige partner. Wat is hier aan de hand? Waarom kiest iemand niet gewoon voor veiligheid en geluk?

Op basis van jarenlang onderzoek in Italië en Nederland (o.a. samen met UvA-Prof. dr. Arnoud Arntz) concludeert Erica Pugliese dat de oorzaak van deze ‘affectieve afhankelijkheid van een psychologisch, fysiek of seksueel gewelddadige partner’ ligt bij ervaringen in de kindertijd.

Pugliese ontwikkelde een uitgewerkt verklaringsmodel, een onderbouwd meetinstrument en een op schematherapie gebaseerd behandelplan, waarmee psychotherapeuten hun cliënten kunnen helpen om deze schadelijke cyclus te doorbreken en gelukkig te worden in een gezonde relatie.

Het werk van Pugliese is baanbrekend en buitengewoon urgent: eindelijk is er een wetenschappelijk getoetste, effectieve methode om het grote probleem van partnergeweld te verklaren en te behandelen.

Erica Pugliese is psychotherapeut en onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam. Zij promoveerde in de sociale psychologie in Rome en werkte tegenwoordig als cognitief gedragstherapeut en ImRs-therapeut in Nederland.

‘Een nieuwe theorie die ouderschap centraal stelt in de menselijke evolutie.’ – The Atlantic

In Het ontstaan van taal keert Beekman terug naar het prille begin van de Homo sapiens, en naar de grote revolutie die het leven op aarde volledig op zijn kop heeft gezet: het feit dat onze baby’s geboren worden lang voordat ze ‘af’ zijn. Om onze hulpeloze kroost jarenlang in leven te houden en groot te brengen, werden we gedwongen om met elkaar te overleggen en samen te werken.

Dit boek is een prikkelend antwoord op de theorieën van Chomsky, Pinker en Harari, een avontuurlijke ontdekkingsreis naar de eeuwenoude geheimen van de moleculaire biologie, en een  radicaal nieuw inzicht in wie wij zijn.

Madeleine Beekman (Amsterdam, 1964) is emeritus hoogleraar Evolutiebiologie en Gedragsecologie aan de Universiteit van  Sydney. Na haar studie biologie aan de Universiteit van Amsterdam was ze Fellow aan Cornell University, Stellenbosch University en Wageningen University & Research. Het ontstaan van taal komt voort uit een sabbatical aan het Institute for Advanced Study in Berlijn.

‘Het verhaal van de menselijke evolutie ging 150 jaar lang over mannen die pronkten, vochten en seks hadden, terwijl vrouwen passieve meelifters waren. Maar nu heeft evolutiebioloog Madeleine Beekman haar vrouwelijke blik op de kwestie gericht.’ – The Guardian

‘Mooi, speels en allesomvattend. Op elke pagina staat iets dat je doet glimlachen en denken: Dat wist ik niet!’ – Menno Schilthuizen, auteur van Darwin in de stad

ISBN 9789057126239 | 272 pag. | 2026 | Paperback | € 26,99 | Uit het Engels vertaald door Sonja Matthews

Vandaag verschijnt Blauwdrukken, het nieuwe boek van bekroond wiskundige en hoogleraar Marcus du Sautoy. Hierin onthult hij de verborgen wiskundige codes van de schoonheid.

Van sommige kunstwerken, zoals de fuga’s van Bach, is bekend dat ze op wiskundige principes zijn gebaseerd, maar in andere gevallen zijn de onderliggende wiskundige patronen veel minder vanzelfsprekend. Wie had bijvoorbeeld gedacht dat de schijnbaar willekeurig op het doek gespetterde drip paintings van Jackson Pollock fractals bevatten waarmee ze door oplettende wiskundigen onderscheiden kunnen worden van goede vervalsingen?

Het omgekeerde komt ook voor. De brutalistische architect Le Corbusier beweerde een meetsysteem te hebben ontdekt waarmee hij de ideale verhouding kon vaststellen tussen mens en gebouw, de zogenaamde Modulor (de module van de gulden snede). Wanneer Du Sautoy het narekent blijkt er niets van te kloppen.

Niet alleen menselijke creaties, maar ook de natuur blijkt vol te zitten met wiskundige structuren. Marcus du Sautoy onderzoekt hoe zaken als priemgetalen, hyperbolen en platonische lichamen verstopt zitten in de bekendste kunstwerken en de mooiste natuurfenomenen. Zo leren we met andere ogen te kijken naar wat we mooi vinden en begrijpen we beter waarom iets zo fascineert of ontroert.

ISBN 9789057126185 | 384 pag. | paperback | € 27,99 | Vertaald door Auke van den Berg

In dit fascinerende boek onderzoekt de Britse neuroloog en schrijver Guy Leschziner de wetenschappelijke achtergrond van gedrag dat al eeuwenlang als slecht wordt beschouwd.

Aan de hand van intrigerende verhalen van patiënten die kampen met een van de ‘zonden’ (gulzigheid, hebzucht, luiheid, trots, afgunst, lust, woede) laat hij zien hoe onze gedachten en handelingen vaak bepaald worden door factoren waar we weinig invloed op hebben. Leschziner haalt de zeven hoofdzonden uit het verdomhoekje en breekt een lans voor de zondaars die we uiteindelijk allemaal in meer of mindere mate zijn.

‘Een fascinerend onderzoek naar de neurologische basis voor ‘slecht’ gedrag (…) zowel leerzaam als vermakelijk. Uitstekend.’ – Nature

‘Een diepmenselijk boek (…) Leschziner schrijft met veel empathie en medeleven.’ – The Guardian

ISBN 9789057126178 | 352 pag.| 2025 | paperback | € 26,99 | Vertaald door Vanja Walsmit

Helpt versgeperst sinaasappelsap tegen verkoudheid? Is een beetje viezigheid goed voor de afweer van kinderen? Zijn zuiveldrankjes met probiotica goed voor je afweersysteem?🥛

We worden van alle kanten bestookt met beweringen over ons immuunsysteem en met middelen om het een ‘boost’ te geven, maar kan dat wel? En is dat wenselijk?

In zijn nieuwe boek Bescherm jezelf onderzoekt de Britse immunoloog Daniel M. Davis de effecten van stress, voeding, leeftijd, lichaamsbeweging, het microbioom en andere factoren op het immuunsysteem. Hij ontkracht mythes en scheidt feiten van fabels, zodat je weloverwogen keuzes kunt maken.

‘Dit boek wijst de lezer de weg in de golf aan pseudowetenschap die het denken over onze gezondheid vertroebelt.’ – Brian Cox

ISBN 9789057126208 | 280 pag. | 2025 | paperback | € 25,99 | vertaald door Ellen Hosmar

In deze podcast gaat Liz Earle met Daniel Davis in gesprek over Bescherm jezelf. Wat is het immuunsysteem precies, hoe zit dat nou met sinaasappelsap en waarom vond hij het juist nu de tijd voor dit boek? En geeft hij zelf wel het goede voorbeeld? 

Op zondag 14 september is hoogleraar gezondheidspsychologie Vincent Deary te gast op het Happinez Festival 2025. Naar aanleiding van zijn boek Hoe we breken geeft hij twee lezingen over hoe we veerkrachtiger met tegenslag om kunnen gaan.

Hoe navigeren we door het dagelijks leven? Aan de ene kant wordt er voortdurend een beroep gedaan op onze tijd, energie en aandacht; aan de andere kant hebben we onze biologische, mentale en emotionele behoefte aan rust en herstel. De disbalans hiertussen is een van de redenen waarom velen van ons zich uitgeput en overweldigd voelen.  

Op basis van zijn onderzoek en klinische werk, de nieuwste wetenschap, populaire cultuur en filosofie, zal Vincent laten zien dat het navigeren door de botsende eisen van het dagelijks leven, en het vergroten van ons vermogen tot geluk en herstel, vaardigheden zijn die we kunnen leren en oefenen. Of zoals hij schrijft in zijn boek Hoe we breken:

‘Stel je dat eens voor. Hoe zou het zijn om waarde te hechten aan rust, om dat als onze poolster te gebruiken? (…) Laat wat licht en lucht binnen, open de vensters en deuren. Leer de kneepjes van verfrissing en vernieuwing. (…) Als we nu beginnen met oefenen, wordt het later gemakkelijker’. 

Het zesde Happinez Festival vindt plaats binnen Fort Voordorp, in Groenekan (nabij Utrecht). Het volledige programma, blokkenschema en overige informatie vind je hier.

Technieken om te herstellen en op te laden als je onder stress gebukt gaat


Heb je er genoeg van om je elke dag gestrest te voelen? Ben je moe van mensen die te veel van je verwachten, maar kun je moeilijk je grenzen aangeven? Voel je je leeg, afgestompt of uitgeput? Zit je perfectionisme je in de weg?

Kristin Neff en Christopher Germer bieden een doeltreffende oplossing: zelfcompassie. Zelfcompassie houdt in dat je op een warme, begripvolle en ondersteunende manier naar jezelf kijkt en zo de manier waarop je omgaat met de pijn van een burn-out verandert. Met herkenbare verhalen, praktische oefeningen, inzichten en veel aanmoedigingen helpen Neff en Germer je met dit boek stap voor stap naar duurzaam herstel en laten ze je zien hoe zelfcompassie werkt als krachtig anti-burn-outmiddel.

Neff en Germer zijn de ontwikkelaars van het succesvolle Mindful Zelfcompassie-programma. Dit programma biedt krachtige instrumenten om met de uitdagingen van het leven om te gaan en is bijzonder nuttig voor mensen die worstelen met de stress en uitputting van een burn-out – van professionals in de gezondheidszorg, leerkrachten en mantelzorgers tot opgebrande ondernemers en werknemers.

ISBN 9789057126130 | 224 pag. | 2025 | paperback | € 26,99 | Vertaald door Marie-Christine Ruijs.

Ruim vier maanden eerder dan de originele Engelse editie verschijnt vandaag het nieuwe boek van historicus Mark Mazower: Over antisemitisme. De geschiedenis van een woord.

Als hoogleraar geschiedenis zat Mazower afgelopen maanden midden in de studentenprotesten op zijn universiteit, Columbia University. Hij besloot een boek te schrijven waarin hij uitlegt waar het woord antisemitisme vandaan komt, hoe de betekenis van deze term afgelopen decennia in sommige opzichten is gaan schuiven, en waarom dat problematisch kan zijn.

Eerder schreef Mazower succesvolle boeken als Duister continent, De Balkan en Thessaloniki, en hij geldt als deskundige op het gebied van de Tweede Wereldoorlog en Zuidoost-Europa. Zijn nieuwste boek beschrijft de opkomst van de antisemitische beweging in de negentiende eeuw als reactie op de Joodse assimilatie in Europa, de gruwelen van het nazisme en de Holocaust, en de opkomst van het zogenaamde ‘nieuwe antisemitisme’, waarin kritiek op Israël een prominente rol speelt. Mazower waarschuwt voor al te snel gebruik van dit loodzware begrip.

Op vrijdag 6 juni is Mark Mazower te gast in De Balie in Amsterdam: What We Talk About When We Talk About Antisemitism

ISBN  9789057126154 | 316 pag. | € 24,99

Vertaling van: On Antisemitism – A Word in History. New York: Penguin Press, 2025.
Vertaling: Auke van den Berg

Monty Lyman onderzoekt de fascinerende relatie tussen brein, immuunsysteem en microbioom en houdt een sterk pleidooi voor een nieuwe benadering van onze gezondheid.

‘Een gezonde geest in een gezond lichaam’, zo luidt de eeuwenoude wijsheid, maar de invloed van onze fysieke gezondheid op ons brein – en vice versa – is nog veel groter dan we altijd dachten. Zo blijken de bacteriën in ons darmmicrobioom nauw verbonden te zijn met onze psychische gezondheid en is er constante communicatie tussen ons brein en ons immuunsysteem. Deze inzichten leiden tot een volstrekt nieuw perspectief op onze gezondheid.

  • Kunnen ontstekingen depressies veroorzaken?
  • Kan iets simpels als goed je tanden poetsen je kans op dementie verminderen?
  • Heeft je darmmicrobioom invloed op je gedrag?
  • Kunnen kinderziekten de oorzaak zijn van neurologische en psychiatrische aandoeningen?

‘Mijn stelling is dat ons brein en ons immuunsysteem als onderdeel van hetzelfde systeem kunnen worden beschouwd’, zo schrijft Lyman. Dit zogenoemde verdedigingssysteem beschermt ons tegen allerlei gevaren, van de kleinste bacteriën tot de grootste roofdieren. Naast de nieuwste wetenschappelijke inzichten biedt Een immuun brein ook praktische aanwijzingen om je verdedigingssysteem te versterken.

Monty Lyman is als arts en onderzoeker gespecialiseerd in de relatie tussen voeding, het darmmicrobioom en psychische gezondheid. Hij is Academic Clinical Fellow aan Oxford University. Door het Britse Royal College of Psychiatrists werd hij verkozen tot ‘Innovator of the Year 2024’.

‘Rijk, speels en verhelderend… een luchtig en heerlijk boek.’ – New Scientist

‘Lyman daagt de conventionele medische wetenschap uit, waarbij hij wetenschappelijke nauwkeurigheid, praktische inzichten en interessante anekdotes naadloos met elkaar verweeft.’ – British Psychological Society

‘Een getalenteerde nieuwe schrijver.’ – Sunday Times

Winnaar van de British Psychological Society Book Award 2024 en BBC Radio 4 Book of the Week.

Vertaald door Sonja Matthews