Citaten uit De Zwarte Zwaan (geschreven tussen 2003 en 2006) die de imbecielen niet wilden horen

Voorwoord

De afgelopen twaalf jaar heb ik wie het maar horen wilde verteld dat we enorme risico’s nemen en dat we vatbaar zijn voor enorme blootstelling aan zeldzame gebeurtenissen. Ik heb er een paar gebieden uitgelicht waarop mensen valse – d.w.z. epistemologisch onhoudbare – claims doen. De Zwarte Zwaan is een filosofieboek (epistemologie, geschiedsfilosofie en wetenschapsfilosofie) en als een bijzonder zorgwekkend voorbeeld van epistemische arrogantie koos ik banken – en ook het gebruik van ‘wetenschap’ om de kans op zeldzame gebeurtenissen te meten, waardoor de maatschappij afhankelijk wordt van absolute nepmetingen. De kredietcrisis – de ergste bancaire crisis die we ooit hebben meegemaakt – was onontkoombaar en geen zwarte zwaan, net zo goed als een dronken en incompetente piloot uiteindelijk zijn vliegtuig doet neerstorten. En ik krijg al twaalf jaar beledigingen naar mijn hoofd! -- Nassim Nicholas Taleb

Citaten

Met andere woorden, globalisering creëert vernietigende Zwarte Zwanen. We hebben nog nooit geleefd onder dreiging van een wereldwijde ineenstorting. Financiële instellingen zijn opgegaan in een klein aantal zeer grote banken. Er zijn bijna geen banken meer die niet zijn gelieerd aan andere banken. Zo zwelt de financiële ecologie nu op tot gigantische, incestueuze, bureaucratische banken (die bij hun risicotaxaties vaak op zijn gaussiaans te werk gaan) – wanneer er één omvalt, vallen ze allemaal om.* Door deze toegenomen concentratie onder banken lijkt de kans op een financiële crisis kleiner geworden, maar wanneer er zich een voordoet, is die mondialer in schaal en worden we er zeer hard door getroffen. We hebben een gediversifieerde wereld van kleine banken met ieder hun eigen leenbeleid ingeruild voor een meer homogeen geheel van firma’s die allemaal op elkaar lijken. Het gaat nu weliswaar niet zo snel mis, maar wanneer het dan gebeurt… ik moet er niet aan denken. [Pag. 245-246]

Banken nemen voor hun afdeling Leningen dan ook saaie mensen in dienst en trainen die om ze nog saaier te maken. Maar dit is puur voor de buitenwacht. Als ze er conservatief uitzien, dan komt dat doordat hun leningen alleen door hoogst ongebruikelijke gebeurtenissen op de fles gaan. (…) Maar ze zijn helemaal niet conservatief, alleen heel goed in het zichzelf voor de gek houden door de mogelijkheid van een groot, desastreus verlies onder het tapijt te vegen. [Pag. 56]

De door de overheid gesteunde instelling Fanny Mae lijkt, wanneer ik kijk naar hun risico’s, eveneens op een vat dynamiet te zitten; een kleine kink in de kabel en ze kunnen de boel daar opdoeken. Maar er is geen reden tot bezorgdheid: hun omvangrijke staf van wetenschappers achtte dit soort gebeurtenissen ‘onwaarschijnlijk’. [Pag. 246n]

De effectiviteit van hun leningactiviteiten is onmogelijk vast te stellen door die een dag, een week, een maand of zelfs een eeuw te volgen. [Pag. 56]

(…) de ineenstorting van de vastgoedmarkt begin jaren negentig, waarbij de inmiddels ter ziele zijnde spaar- en leensector uit de brand werd geholpen met een uit belastinggeld betaalde reddingsoperatie van ruim een half biljard dollar. De Federal Reserve, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, behoedde hen op onze kosten voor de ondergang: wanneer ‘conservatieve’ bankiers winst maken, komt dat op hun conto; wanneer ze het moeilijk hebben, draaien wij voor de verliezen op. [Pag. 56]

Nogmaals, denk terug aan het verhaal over de portefeuilles van banken waarin explosieve risico’s schuilgaan. Het is geen goed idee om ondernemingen zaken als zeldzame gebeurtenissen toe te vertrouwen omdat op de korte termijn niet constateerbaar is hoe de managers ervan presteren en omdat ze het systeem zo bespelen dat ze goede prestaties kunnen overleggen en hun jaarlijkse bonus krijgen. De achilleshiel van het kapitalisme is dat, als je ondernemingen laat concurreren, de onderneming die het meest vatbaar is voor negatieve Zwarte Zwanen soms het best toegerust is om te overleven. [Pag. 229]

Alsof we nog niet genoeg problemen hebben, zijn banken nu meer dan ooit tevoren kwetsbaar voor de Zwarte Zwaan en de spelillusie omdat ze ‘wetenschappers’ in dienst hebben die de risicotaxatie voor hun rekening nemen. De gigant J.P. Morgan bracht in de jaren negentig de hele wereld in gevaar door te gaan werken met RiskMetrics, een ondeugdelijke methode om de risico’s van mensen binnen te perken te houden, met als gevolg dat alom de spelillusie in zwang raakte en er Dr. Johns aan het roer kwamen in plaats van sceptische Dikke Tony’s. (Er heeft zich een verwante methode verbreid, ‘Value-at-Risk’, die is gestoeld op kwantitatieve risicometing.) [Pag. 246n]

Een chauffeur die geblinddoekt een schoolbus bestuurt, wordt immers ook meteen van de weg gehaald. [Pag. 180]

Deze misinterpretatie van de causale verbanden tussen maatregelen en acties kan ertoe leiden dat we in onze argeloze voortvarendheid, als een kind dat speelt met een scheikundedoos, Zwarte Zwanen ontketenen. [Pag. 4]

Klik hier voor een video-opname (duur: 1 uur) op www.edge.org van een conversatie in München over de kredietcrisis, op 27 januari 2009, tussen Daniel Kahneman en Nassim Nicholas Taleb, onder leiding van John Brockman.